ANKARA / TEKHA
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, şehirlerin altyapısını ve yönetim mekanizmalarını dönüştürecek ‘2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı’nı Resmi Gazete’de yayımlayarak yürürlüğe koydu. Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırlanan yol haritası; 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı içeriyor. Yeni çerçeve yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi yenilikçi teknolojileri kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimiyle bütünleştiriyor. Bakan Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun” dedi.
Beş Yıllık Süreçte Kademeli Dönüşüm Takvimi
Açıklanan takvime göre 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanıyor, belediyelerde özel akıllı şehir birimleri kurularak semantik mekânsal planlama zorunlu hale geliyor. 2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil ediliyor ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları tamamlanıyor. 2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması sahada faaliyete geçiyor, teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümler yurt dışına ihraç ediliyor. 2029 yılına gelindiğinde trafik ve çevre temizliği gibi tüm kentsel hizmetlerin tek merkezden idare edileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kuruluyor, koordinasyonu ise Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi üstleniyor. 2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranması, 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve Akıllı Şehir Kanunu’nun yasalaşması hedefleniyor.
Akıllı Bölgeler Ve Kaynak Yönetimi
Veri yönetişimi ve sistemler arası birlikte çalışabilirlik ilkelerini merkeze alan strateji, kurumların plansız yatırımlarla kaynak israfı yapmasını önlemeyi amaçlıyor. Bakanlık, yerel yönetimlere yol göstermek üzere 50 uygulamaya dönük fizibilite raporu ile 15 bin sayfalık eğitim havuzu hazırladı. TOKİ, yeni konut ve dönüşüm projelerini doğrudan ‘Akıllı Bölgeler’ konseptiyle inşa ediyor; alanlar yeşil enerjiyle beslenen, su ve enerji kayıplarını anlık sensörlerle izleyen donanımlara kavuşuyor. Gerçek zamanlı trafik sistemleri, doluluk oranına göre rota belirleyen çöp araçları ve akıllı sokak aydınlatmalarıyla kentsel yaşam kalitesi yükseliyor.
Yerli Modeller Bölge Ülkelerine Taşınıyor
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli sayesinde her yerleşimin ihtiyaçları bağımsız ölçülüyor; yaşlılar, engelliler ve dijital imkanlara erişimi kısıtlı gruplar öncelikli hizmet alıyor. Vatandaşlar mobil ağlar üzerinden mahalle sorunlarını aktararak doğrudan karar süreçlerine katılıyor. Türkiye, bu alanda oluşturduğu kurumsal ve teknolojik birikimi başta Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri olmak üzere çevre coğrafyalara aktararak bölgesel iş birliklerini kuvvetlendiriyor.