VAN (Diriliş Haber Ajansı) – Kanserle mücadelede yeni bir dönem için önemli bir adım atıldı. Prof. Dr. Sebahattin Çelik, Van’ın 11 yıllık bilimsel verilerinden hareketle hazırladığı mide ve özofagus kanserlerinde erken tanı ve tarama raporunu, Mide ve Özofagus Cerrahisi Derneği (MÖCED) tarafından düzenlenen 2. Ulusal Mide ve Özofagus Cerrahisi Kongresi’nde kamuoyuyla paylaştı. Rapordan çıkan en önemli mesaj ise net: Van’da toplum tabanlı tarama çalışmaları bir an önce başlatılmalı.
Kanserle mücadelede erken teşhis, hayat kurtaran en önemli unsurların başında geliyor. Meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerinde başarıyla uygulanan toplum temelli tarama programları gibi, mide ve yemek borusu (özofagus) kanserlerinde de erken tanıya yönelik yeni bir sağlık politikası geliştirilmesi büyük önem taşıyor.
Van’ın Bilimsel Çalışması Türkiye’nin Gündeminde
Prof. Dr. Sebahattin Çelik tarafından hazırlanan mide ve özofagus kanserlerinde erken tanı ve tarama raporu, Van Valisi ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Dr. Ozan Balcı’nın katkılarıyla basılı yayın hâline getirildi. MÖCED 2. Ulusal Kongresi’nde Türkiye’nin dört bir yanından katılan genel cerrahlara dağıtılan rapor, Van’ın 11 yıllık bilimsel verilerini ulusal ölçekte bilim dünyasının gündemine taşıdı. Prof. Dr. Sebahattin Çelik tarafından gerçekleştirilen sunumda, mide ve özofagus kanserlerinin erken evrede tespit edilmesi, ileri evrede tanı alan hasta sayısının azaltılması ve kansere bağlı ölümlerin önlenmesine yönelik endoskopik tarama programının gerekliliği bilimsel veriler ışığında ele alındı. Türkiye’nin dört bir yanından gelen genel cerrahların yoğun katılım gösterdiği oturum, büyük ilgiyle takip edildi.
11 Yıllık Veriler Çarpıcı Gerçeği Ortaya Koydu
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 2015-2025 yılları arasındaki 11 yıllık endoskopi ve patoloji kayıtları incelenerek hazırlanan rapor, bölgedeki kanser tablosuna ilişkin önemli bulgular ortaya koydu. On bir yıllık süreçte 66 bin 380 kişiye üst gastrointestinal sistem endoskopisi yapıldı. Patoloji sonuçlarına ulaşılan 45 bin 264 hastanın 1.469’unda malignite saptandı. Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri ise evre bilgisi bulunan kanser hastalarının yüzde 84,9’unun tanı anında lokal ileri veya metastatik evrede olmasıydı. Bu sonuç, mide ve özofagus kanserlerinde hastalık henüz erken aşamadayken tanıya ulaşmanın ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Toplum Tabanlı Tarama İçin Pilot Bölge Çağrısı
Raporun en önemli sonuçlarından biri, Van ve Van Gölü havzasının mide ve özofagus kanserleri açısından taşıdığı risk nedeniyle özel olarak değerlendirilmesi gerektiği oldu. Türkiye genelinde tüm yetişkin nüfusu kapsayan bir endoskopik tarama programı için mevcut bilimsel verilerin henüz yeterli olmadığı belirtilirken, Van ve çevresinde vakit kaybetmeden toplum tabanlı bilimsel çalışmaların başlatılması gerektiği vurgulandı. Bu doğrultuda ilk olarak bölgenin yaş ve cinsiyete göre standardize edilmiş kanser sıklığı belirlenmeli; ardından hedef nüfusu kapsayan, katılım oranlarının, endoskopi ve patoloji kapasitesinin, maliyet-etkililik ve bütçe etkisinin değerlendirileceği bölgesel, prospektif ve randomize bir tarama pilotu hayata geçirilmelidir.
Van için artık en önemli adım, bilimsel verilerin sahaya taşınması ve toplum tabanlı tarama çalışmalarının gecikmeden başlatılmasıdır. Amaç, kanseri yalnızca ortaya çıktıktan sonra tedavi etmek değil, henüz belirti vermediği dönemde tespit ederek daha fazla insanın hayatını kurtarabilecek bir erken tanı sisteminin temellerini oluşturmaktır. Raporda ayrıca, erken evrede tanı alan hastaların tedavi maliyetlerinin, lokal ileri evrede tanı alan hastalara kıyasla daha düşük olduğu da ortaya konuldu. Bu yönüyle çalışma, erken tanının hem hasta yaşamı hem de sağlık ekonomisi açısından önemli kazanımlar sağlayabileceğine dikkat çekti. MÖCED 2. Ulusal Kongresi’nde yoğun bilimsel ilgiyle karşılanan sunum, Van’dan Türkiye’ye yükselen bilimsel çağrıyı netleştirdi: Van’da toplum tabanlı tarama çalışmaları bir an önce başlatılmalı, erken tanı olanakları güçlendirilmeli ve mide ile özofagus kanserlerine bağlı ölümleri azaltmak için bilimsel adımlar gecikmeden atılmalıdır.

